Arau Dinglik, Arau Măhtai Tam Ra Sai

Anhtē amyusha ni a satlawat (ya na măsa) hpe arau dinglik nna, arau măhtai tam ra sai.

Anhtē a Mung gaw hkailu hkaisha gălaw na mătu ra ai ga-sau kăja ai, hkashi hkanu ni lwi nga ai hte duhkra lădaw kăja ai. Nnang nawn kăba, hka mawru kăba, nbung laru kăba ni mung n nga ai. Kăga nhprang sutrai ni mung law law nga ai re. Ya na lămu ga hte măsha jahpan hpe yu yang, anhtē amyusha ni asak hkrung na mătu sha n-ga, dinghku shăgu lusu nga mu nga mai na mătu hpring tsup nga ai re. Raitim, ya daini anhtē amyusha ni law law hpa măjaw mătsan nga a ta? Amyusha ni arau dinglik nna măhtai tam ra na lam rai nga ai law.

Anhtē amyusha ni prat ningnan ringchying gan-ga bawngring wa ai shăning nau n na shi ai. Moi shawng de Shan Hpyi Laika ju sha kau ai ngu ai aten kaw na, laili laika n lu ai gaw, 1895 ning hta Jinghpaw Laika lu sai. Amyusha ni tinang Ga hte laika chyē ka wa sai. Mungkan hpaji machyē machyang ni hpe hkaja ai ni lăngai hpang lăngai nga wa sai. Aten kadun laman bawngring ai lam lawan ai ngu mai tsun ai. Ndai gaw, tinang amyusha ni hkawm sa ra na lam chyē wa ai măjaw ndai ram lawan lai wa sai. Sasana sara ni a chyēju marang e, myi hpaw na na hpang wa sai. [1895 kaw na ndai zawn bawngring ai lahkam (speed) hte lam-yan amyu myu hta dingyang lahkam lu yang gaw ya aten anhtē amyusha ni bawngring rawtjat ai lam, shinggyim nga-pra mădang tsaw nga na sai. Raitim, ya daini, anhtē amyusha ni bawngring rawtjat ai lam lanyan nga ai, shinggyim nga-pra mădang naw nem nga ai. Hpa măjaw ta? ]   

Anhtē Buga de buhtawt nna wa nga wa pra ai kăga amyusha ni hte anhtē amyusha ni a sut hpăga lam hpe bai sawn yang wa shakrap shai rai wa ai mung adawng sha rai nga ai. Nye a aprat hkrun lam hta mu ga, hkrum ga ai lam hte ga shadawn tsun mayu ai.

1965 ning grup-yin laman hta, Manmaw kaw na Indiya Muslim la U Pyar gaw arang gumhpraw Lap 100 pyi n lu ai sha Kunya dut hpang ai. Kunyar seng kasha kaw na ninggam lăngai hpang lăngai, bungli hpe atsawm sha gălaw ai măjaw gumhpraw sen hkying lam kăba kri ai gunrai dut seng ni hpe hpaw jat wa lu ai. Kashu kasha ni hpe mung laika hpaji hkaja lu na mătu madi shadaw lu ai sha n-ga, Mandalay de mung hpăga majen je wa lu ai. U Pyar zawn, anhtē Buga de buhtawt wa nna, mătsan ai kaw na lusu wa ai, nga-pra mădang rawtjat wa ai kăga amyusha ni law law nga ai hpe mu lu ai. 

1973 ning hta, ngai Uru Seng Maw ga de du ai shaloi lung seng hpăga ga ai măsha kăde n nga ai. Yu Li Hku byin ai hpang chyawm gaw măsha law law du wa ma ai. Dai aten Uru Seng Maw ga kaw anhtē amyusha ni mălawng măga re. Gumhpraw lap sen 1,000 hku mai lu ai lungseng ni hpe raitim hpăga ga n chyē ai măjaw Lap sen 1 hte 2 lăpran lu ai gaw dik rai sai. Dai aten Lap Sen 1-2 lu ai nan gaw grai lu ai ga rai sai. Raitim, lu wa ai gumhpraw hpe grau rawtjat wa hkra lu gălaw ai hta, grau yawm wa ai lam she grau mălawng rai nga ai.

Ja lungseng hpăga hpe măsha law law gălaw wa ai shaning (40) ning jan wa tim, anhtē amyusha ni, tinang a Ma ni hpe n-gun wa ai lusha grung grung jaw lu ai, laika hpaji hpe n tut n dang hkaja lu hkra mădi shădaw lu ai dinghku kăde nga sai kun? Myanmar Mungdan Asuya hte Mungkan Munghpawm Hpung (UN) ni a jăhpan ni hta gaw, anhtē Mung a bawngring rawtjat lam gaw naw lănyan nga ai. Mătsan ai shadang gaw law nga ai. Măsha hpăga ga hkrum ai amyushayi hte ma ni hte seng ai sumtang mung dingyang naw mu hti nga ai.

Anhtē Buga de buhtawt wa ai ni pyi mai lu su wa yang, anhtē amyusha ni gaw hpa măjaw mătsan nga ai?

N chyē ai măjaw.

Chyē tim, chyē ging chyē ang ai dăram n chyē ai măjaw. Anhtē ni n chyē ai hpe ginjang tam nna, anhtē hpe mătsan ai kaw na n lawt hkra gălaw ai ni nga ai măjaw ngu nna, măsha ni hpe măra shăgun na mătu gaw loi na re. Raitim, ya na măsa kaw na lawt wa hkra, rawtjat wa hkra, anhtē nan găra hku gălaw sa wa na? ngu ai hpe măhtang rau dinglik nna măhtai tam ra nga ai.

Ya gaw, Ginra măsa jaw ai măjaw shat lu sha ai mădang naw re. Ya aten, amyusha ni a shawng lam măhtai n tam yang, grau grau nna hpang hkrat wa chyē ai.

Shawng lam măsing gran ai hta, tinang a lam tinang chyē ra ai. Anhtē amyusha ni a kăta/shinggan tutdang ai lam, gintang ai lam ni law law nga na re. Tinang a gawng kya lam hte n-gun hpe chyē ai hpang, găra hku sharai na ngu ai hpe măhtai rau tam mai na re.

Rau dinglik ai shaloi, amyusha hte seng ai ga-baw ni – shinggyim nga pra lam, hpaji lam, sut hpăga lam, htunghking lam ni hte seng nna, ga baw amyu myu hpe sung sung li li tam sawk dinglik ra ai. Ga shadawn: Hpabaw hpăga dingga lam gălaw lai wa sai? Ya gaw hpabaw gălaw nga ai? Hpabaw naw ra ai? ngu nna dinglik nhtawm, htawnghpang găra mădang du hkra sa na. Găra lădat hte hkrang shăpraw na nga hpe sawn wa ra sai.

Daini, anhtē amyusha ni – Hkai lu hkai sha, rem lu rem sha gălaw chyē ai ni găde rai sata? Mawdaw license lu nna, mawdaw gau sha ai kăde? Rai rep chywi chyē ai kăde? ngu ai kaw na hkawt săgawn yu ra na re.

Daihpang, anhtē amyusha ni – N lu ai hpe, lu hkra găra hku gălaw na? Hkai lu hkai sha n chyē ai, chyē hkra găra hku gălaw na? Hkai nna lu ai hpe, găra gatlawk kaw wa dut na? ngu ai hpe htai let măsing gran sa wa ra ai.

Dinghku lăngai hta lu ging lu ang hpe lu hkra; hkaja la ging ai hpe hkaja lu hkra; gălaw ging gălaw ra ai hpe gălaw lu hkra Aten gadun, aten galu a mătu ninggam hte ninggam gălaw sa wa lu na mătu măsing gran let, Amyusha lăngai asak hkrung grin gălu kăba wa na mătu ninggawn ningsang hpe arau myit mang bawngban sa ra sai.

Ya daini na mungkan mungmăsa, sutmăsa prat hkaleng hpe anhtē ninghkap shingdaw da lu na n rai. Prat hkaleng kăta n lim mat ai sha, hkaleng ntsa lu jawn ai amyusha ni tai lu na mătu ahkyak nga ai. Kădai mung kădai tinang chyē ai hku, ang katut lădat hte sha hkawm nga yang gaw, prat hkaleng kăta lim mat na lam sha nga ai. Yawng hpawng chyawm nna, shawng lam măsing hpe atsawm sha gran wa lu yang she mai sai aten rai nga ai law.

Tags: ×

Comments are closed.